Niepokalanek pospolity - Vitex agnus-castus

2020-07-16 15:46 MM

Niepokalanek pospolity, zwany również pieprzem mnicha, to krzew liściasty z rodziny o wyprostowanym, nieregularnym pokroju, dorastający do 1-2 m wysokości (w naturze może być małym drzewkiem, osiągającym do 5 m). Należy do rodziny jasnotowatych (Lamiaceae). Dziko rośnie w rejonie Morza Śródziemnego oraz w zachodniej i środkowej części Azji.

Niepokalanek pospolity - opis

Liście niepokalanka są ciemnozielone z górnej strony, a srebrzyste od dołu, dłoniasto złożone z 5-7 listków, przypominają liście konopi. Na zimę opadają.
Niepokalanek w naszym klimacie kwitnie w sierpniu i wrześniu. Lawendowoniebieskie kwiaty zebrane są w wąskie, długie (nawet do 30 cm) wiechowate kwiatostany osadzone na szczytach pędów (przypominają kwiatostany budlei). Kwiaty rozwijają się od dołu kwiatostanu ku górze.
Liście i kwiaty niepokalanka są pachnące, kwiaty przyciągają motyle i inne owady.
Owoce niepokalanka to czerwonoczarne, kuliste, niewielkie pestkowce o charakterystycznym, ostrym korzennym smaku. Po zasuszeniu używane są jako zamiennik pieprzu (stąd potoczna nazwa rośliny). W naszym klimacie mogą nie zdążyć dojrzeć przed nastaniem zimy.

Niepokalanek pospolity - uprawa

Niepokalanek pospolity wymaga stanowiska słonecznego i dobrze osłoniętego, dobrym miejscem jest stanowisko pod południową ścianą domu. Podłoże powinno być lekkie, przepuszczalne, najlepiej gliniasto-piaszczyste, o odczynie obojętnym lub lekko kwaśnym.
Roślina jest odporna na suszę, ale najlepiej rośnie gdy gleba jest umiarkowanie wilgotna. Późno rozpoczyna wegetację wiosną.

Niepokalanka można rozmnażać przez nasiona (młode siewki powinny zimować w pomieszczeniach), sadzonki półzdrewniałe lub zdrewniałe.
Roślina nie jest atakowana przez szkodniki i porażana przez choroby.
Niepokalanek pospolity jest rośliną o słabej mrozoodporności i konieczne jest jego dobre okrycie na zimę lub przeniesienie na okres zimy do chłodnego pomieszczenia zabezpieczonego przed mrozem. Dlatego najlepiej uprawiać roślinę w pojemnikach i zimować ją w cieplejszych pomieszczeniach. Mimo zimowego okrycia, nadziemna część rośliny może zimą przemarznąć.
Wiosną rośliny należy przyciąć - zabieg ten przyczyni się do zagęszczenia krzewu oraz obfitszego kwitnienia. Przycinamy wszystkie pędy dość nisko - zostawiając na pędzie jedno lub dwa oczka.

Niepokalanek pospolity - zastosowanie

Niepokalanek pospolity to miododajna roślina o ozdobnych kwiatach. Ładnie prezentuje się zarówno posadzony w grupach, jak i jako soliter. Można go sadzić na rabatach. Nadaje się na kwiat cięty, a kwiatostany można także suszyć i dodawać do suchych bukietów.

Niepokalanek pospolity jest rośliną leczniczą. Surowcem zielarskim jest owoc niepokalanka (Fructus Agni casti) – całe, dojrzałe, wysuszone owoce.

Stanowisko
Wilgotność gleby
Roślina ozdobna z liści/igieł
Roślina ozdobna z kwiatów
Wysokość 1 m - 2 m
Kategoria Krzewy liściaste
Termin kwitnienia VIII - IX
Zimozielone Nie
Podlewanie dużo
Barwa liści/igieł zielona
Pokrój wyprostowany
Pokrój nieregularny
Barwa liści/igieł srebrzysta
Barwa kwiatów lawendowoniebieska