Oświetlenie łazienkowe to podstawa aranżacji. Projekt oświetlenia łazienki powinien uwzględniać doświetlenie poszczególnych stref wnętrza, ale także sprawnej i odpowiednio rozmieszczonej instalacji elektrycznej. Tutaj największe znaczenie ma bowiem bezpieczeństwo. Estetyka jest kwestią drugorzędną. Jakie normy powinno spełniać oświetlenie łazienkowe? Jaką oprawę lampy łazienkowej wybrać?

Oświetlenie łazienkowe: rodzaje oświetlenia

W łazience, podobnie jak i w innym wnętrzach domu, oświetlenie wnętrza można podzielić na kilka podstawowych grup.

  • Oświetlenie podstawowe (zwane też oświetleniem ogólnym) – ten rodzaj oświetlenia zastępuje światło dzienne. Zadaniem oświetlenia podstawowego jest rozświetlenie wnętrza w taki sposób, byśmy mogli się swobodnie po nim poruszać.
  • Oświetlenie miejscowe (inaczej nazywane oświetleniem kierunkoym lub roboczym) - stanowi uzupełnienie oświetlenia podstawowego. Jest przydatne, ponieważ doświetla takie strefy wnętrza łazienkowego, jak np. lustro, przy którym zwykle robimy makijaż czy się golimy.
  • Oświetlenie dekoracyjne – nie tylko pozwala wyeksponować ładny detal w projekcie łazienki, ale także jest niezwykle praktyczne.

Powyższy podział oświetlenia łazienkowego wiąże się bezpośrednio z designem, z doborem kinkietu czy lampy łazienkowej, pasujących do stylu wyposażenia łazienki, choć tak naprawdę jest to kwestia drugorzędna. Bezapelacyjnie najważniejszą kwestią jest tutaj kwestia bezpieczeństwa w łazience. Oświetlenie skierowane na wannę lub prysznic, trzeba wybierać bardzo ostrożnie. Z uwagi na fakt, iż w mokrej strefie wnętrza nie powinniśmy instalować żadnych urządzeń na napięcie sieciowe, najlepiej skorzystać tutaj z rady fachowców.

Oświetlenie łazienki: doświetlamy poszczególne strefy łazienki

Kiedy zapoznamy się już z oferowanymi rodzajami oświetlenia łazienkowego, warto przemyśleć strefy, w których je rozmieścimy. Pod kątem oświetlenia wyróżnia się strefy:

  • Strefa kosmetyczna – w niej znajduje się umywalka, a nad nią zwykle wisi lustro. To właśnie tutaj niezwykle ważne jest jak najlepsze rozmieszczenie oświetlenia, by czynności takie, jak robienie makijażu czy golenie się, były jak najbardziej wygodne. Pamiętajmy, że gdy twarz oświetlona jest z góry, np. jedną lampą łazienkową, mogą powstawać cienie. Jeśli mamy lustro wąskie lepiej jest podświetlić je z boku. Natomiast w przypadku szerokiej tafli lustra, podświetlmy ją panelem od góry. Ważne jest, by lustro oświetlone było symetrycznie, a światło nie było zbyt jaskrawe oślepiało. W oświetleniu wnętrza kąpielowego najlepiej sprawdzą się kinkiety łazienkowe. Te, powinniśmy zainstalować w odległości ok. 70 cm (jeden od drugiego) na wysokości wzroku, mniej więcej 150-160 cm od posadzki. Możemy także wybrać panele z kilkoma źródłami światła, które montuje się bezpośrednio nad lustrem. W tym przypadku nie sprawdzą się reflektory halogenowe, które po włączeniu mocno się nagrzewają i wystarczy odrobina wody, by pękły.
  • Strefa higieny osobistej – to właśnie w tej strefie stoi wanna lub kabina prysznicowa. Czasem lokalizuje się tutaj także miskę w.c.. Strefa higieny osobistej powinna być oświetlona bez względu na to, czy łazienka ma okno czy też nie.
  • Strefa prania i suszenia – musi znajdować się w ściśle określonym miejscu względem wanny albo kabiny prysznicowej.

Oświetlenie łazienkowe: oprawa światła a bezpieczeństwo

Oświetlenie łazienkowe musi spełniać określone normy bezpieczeństwa. Wybór oświetlenia należałoby zacząć od wyboru oprawy. Pamiętajmy, że w przypadku projektu łazienki, oprawy oświetlenia łazienkowego powinny być wodoszczelne. Warto wspomnieć, że oprawa to urządzenie służące do rozsyłania, filtrowania lub przekształcania światła emitowanego przez źródło światła, zawierające elementy do mocowania i zasilania. Zadaniem oprawy jest również zabezpieczenie źródła światła. W oprawie można zamocować jedno albo kilka źródeł światła, by za pomocą oprawki połączyć je z instalacją elektryczną i nadać kierunek strumieniowi. Ważną funkcją oprawy jest zabezpieczenie źródła światła przed uszkodzeniem. Budowa oprawy zależy od źródła światła i miejsca montażu. Zasadniczo oprawy dzieli się na: zamknięte (źródło światła jest osłonięte i trzeba otworzyć oprawę, by się do niego dostać); otwarte; wewnętrzne (tylko do budynków) i zewnętrzne (np. do ogrodów). Stopień ochrony IP, czyli ochrony zapewnianej przez obudowę urządzenia elektrycznego, określa szczelność oprawy pod względem wnikania ciał stałych oraz wody. Kod ten podaje się wraz z dwiema cyframi. Pierwsza oznacza stopień ochrony oprawy przed ciałami stałymi, druga przed wnikaniem wody. Oprawa oświetlenia do łazienki powinna mieć zabezpieczenie przed wnikaniem wody minimum IPX4 i znajdować się w odległości przynajmniej 60 cm od wanny czy prysznica, a w tzw. strefie mokrej, czyli tuż koło wanny lub kabiny – nawet IPX7.

Instalacja elektryczna w projekcie łazienki: normy bezpieczeństwa

O bezpieczeństwie w łazience, pod kątem instalacji elektrycznych, mówi norma PN-IEC 60364, która szczegółowo określa zasady wykonywania tych instalacji. Wyszczególnia ona strefy ochronne dla łazienek oraz określa przestrzeń między nimi w salonach kąpielowych, które zwykle są większe niż tradycyjne łazienki. Norma wyróżnia następujące strefy:

  •  0 – odnosi się do przestrzeni wewnątrz wanny czy kabiny prysznicowej, więc osprzęt i sprzęt elektryczny, w tej strefie powinien mieć stopień ochrony przynajmniej IPX7;
  • 1 – jest przestrzenią ograniczoną płaszczyznami ¬– pionowa przebiega wzdłuż zewnętrznej krawędzi wanny czy brodzika lub w odległości 60 cm od tego drugiego. Pozioma zaś znajduje się na wysokości 2,25 m licząc od posadzki. W tej strefie sprzęt i osprzęt powinny mieć stopień ochrony IPX5;
  • 2 – też jest ograniczona płaszczyznami – pozioma przebiega identycznie (jak wyżej), pionowa natomiast znajduje się w odległości 60 cm na zewnątrz od pionowej ograniczającej strefę. Co do poziomu ochrony sprzętu i osprzętu to powinien wynosić nie mniej niż IPX5;
  • 3 – płaszczyzna pozioma nadal znajduje się na wysokości 2,25 m od podłogi, pionowa przebiega 2,4 m na zewnątrz od płaszczyzny pionowej ograniczającej strefę 2, dla łazienek domowych wystarczy sprzęt i osprzęt o stopniu ochrony minimum IPX1.

Warto też wiedzieć, że w strefach 0 i 1 przepisy nie pozwalają na instalowanie wyłączników i gniazd, poza podgrzewaczami wody, znajdującymi się tam na stałe. W strefie 2 muszą znajdować się oprawy bryzgoszczelne w II klasie ochronności, a w 3 mogą się znaleźć gniazda, wyłączniki oraz inne urządzenia elektryczne, pod warunkiem jednak, że są zasilane z obwodu zabezpieczonego wyłącznikiem różnicowoprądowym.

Oświetlenie w łazience: wybieramy źródło światła

Wybierając źródła światła w łazience, wariantów mamy kilka. Najpopularniejsze są oczywiście tradycyjne żarówki, które powoli znikają z rynku. Do wyboru mamy natomiast nowsze bardziej ekologiczne i ekonomiczne propozycje takie jak:

  • Świetlówki kompaktowe – światło wytwarzane jest przez luminofor (biały proszek naparowany na wewnętrzną ściankę rurki), z powodzeniem zastępują tradycyjne żarówki, a są od nich pięć razy bardziej wydajne i zdecydowanie trwalsze;
  • Diody LED – najbardziej trwałe źródła światła, zużywają znacznie mniej energii, a można je stosować w wielu miejscach. Diody dostępne są w postaci lamp LED, paneli oraz taśm. Są także niezwykle trwałe, nie zużywają się mimo częstego włączania i wyłączania. Uważa się je za najbardziej energooszczędne, mogą wytwarzać najlepsze dla oczu – ciepłobiałe światło;
  • Żarówki halogenowe – z tymi w łazience lepiej nie eksperymentować. Halogeny wytwarzają światło białe, a jego intensywność nie maleje podczas użytkowania. Mogą działać nawet o połowę dłużej niż tradycyjne żarówki, choć krócej od świetlówek czy diod i nie są też tak energooszczędne.